SOSYAL PSİKOLOJİNİN DOĞUŞU VE BİSİKLET DENEYİ: NORMAN TRIPLETT

Tarih 1898. Norman Triplett, sporcuların kronometreye karşı tek başlarına yarışırken sergiledikleri performans ile yanlarında bir rakip varken sergiledikleri hız arasında devasa bir uçurum olduğunu keşfetti. Yanında bir insan gören bisikletçi, fiziksel kas yapısı veya ciğer kapasitesi zerre değişmediği halde %20 daha hızlı pedal çeviriyordu.

Triplett bu durumu bilim dünyasına "Sosyal Kolaylaştırma" kuramı olarak hediye etti. Biyolojik güç aynıydı; değişen tek şey, dış dünyadaki 'rekabet' kodunu algılayan açık bilincin kaslara gönderdiği emirdi. Eylemi yöneten bacak kası değil, zihnin ta kendisiydi. İnsan bilinci bir eylemi kodlamadığı sürece, fiziksel maddelerin hiçbir hükmü yoktur. Maddeye değil, zihnindeki koda bak!

Allport'a göre sosyal psikoloji: "Bireylerin düşünce, duygu ve davranışlarının; diğer insanların gerçek, hayali ya da örtük (simgesel) varlığından nasıl etkilendiğini anlama ve açıklama çabasıdır."

1. Gerçek Varlık (Actual Presence) Akademik Anlamı: Diğer insanların fiziksel olarak yanınızda bulunması durumudur. Örneğin: Bir arkadaş grubunun yanında sigara içme baskısı hissetmek veya sınıfta herkes ayağa kalktığı için uymak (Sosyal Etki). 

2. Hayali Varlık (Imagined Presence) Akademik Anlamı: İnsanların fiziksel olarak yanımızda olmaması, ama bizim "onlar ne der, ne düşünür?" diye zihnimizde onları canlandırmamızdır. Örneğin: Evde tek başınayken bile toplumun ahlak kurallarına uymak veya "Elalem ne der?" korkusuyla bir davranışı genelleştirip sınırlandırmak. 

3. Örtük / Simgesel Varlık (Implied Presence) Akademik Anlamı: Toplumsal rollerin, kültürün, amblemlerin veya kuralların insan zihnine görünmez bir şekilde yön vermesidir. Örneğin: Trafikte kimse yokken bile kırmızı ışıkta durmak. Çünkü o ışık, devletin ve otoritenin örtük varlığıdır.

Almanca adıyla Völkerpsychologie (Halk/Kavimler Psikolojisi) olarak geçer. Völkerpsychologie (Halk/Kavimler Psikolojisi) Nedir? Wilhelm Wundt, insan psikolojisini ikiye ayırmıştır: 

Deneysel Psikoloji: Laboratuvarda ölçülebilen basit duyum ve algılar. Völkerpsychologie (Sosyal/Kültürel Psikoloji): Laboratuvara sığmayan dil, mitler, din, ahlak, gelenek ve kültür gibi yüksek zihinsel süreçler.Bu akımın temel sınav tezleri şunlardır:

Kolektif Düşünce: Belirli bir topluluğa, millete veya sosyal gruba ait insanlar bireysel değil, kolektif (ortak) bir biçimde düşünme eğilimindedir. 

Grup Zihni (Volksgeist): Toplumu oluşturan bireylerin ötesinde, o topluma yön veren ortak bir "halk ruhu" veya "grup zihni" vardır. 

Bireyi Toplumdan Ayıramama: İnsanın dili, inançları ve algıları tamamen içine doğduğu toplum tarafından şekillendirilir. Dolayısıyla insanı anlamak için içinde bulunduğu kültürel ve tarihsel bağlam incelenmelidir. 

Wundt der ki: "Birey, içine doğduğu kolektif zihnin kalıplarını devralır." Örneğin: Birey, tütünün sosyalleşme aracı olarak genellenmesini kolektif zihinden devralır.